Lezingen en Excursies
Onze werkgroep verzorgt regelmatig interessante lezingen en excursies.
De lezingen zijn vooral gericht op onderwerpen die ons werkgebied betreffen.
Leden kunnen gratis deelnemen, niet-leden betalen € 5,- bij binnenkomst.
Rondleiding in Heemtuin te Epse
Sinds enkele jaren is er een heuse heemtuin aan de Dortherweg in Epse. Op zondag 28 juni 2026 is het mogelijk om deze tuin te bezoeken. Ons bestuurslid, Epsenaar en beheerder van de tuin Henk Hietbrink zal u alles vertellen over het moois dat hier te zien is.
Historie
Wellicht dat enkele ouderen het zich nog kunnen herinneren. In de vorige eeuw stond aan de Dortherweg nabij Epse een boerderijtje met de naam “De Kassenberg”. In de jaren’50 is deze afgebroken. Binnen de kortste keren groeide het terrein uit tot een grote wildernis. Jaren later verrees op een deel van het terrein een nieuwbouwwijk met DKW-woningen. Een deel van het terrein bleef echter onbebouwd. De toenmalige gemeente Gorssel schakelde de Deventer “Stichting Natuur Anders” in om hier natuurlijk onderhoud te verrichten. Maar ook hieraan kwam een einde. Ondertussen ging de gemeente Gorssel op in de gemeente Lochem. Binnen de gemeente Lochem is Epsenaar Henk Hietbrink geen onbekende. Henk is op vele gebieden actief. Zo is hij onder meer lid van de gemeentelijke werkgroep Biodiversiteit. Een jaar of zes geleden kreeg hij het verzoek of hij dat braakliggende stukje grond niet om kon toveren tot een echte heemtuin. Inmiddels zijn we zes jaar verder en is een bezoek aan het 5000 m2 grote terrein meer dan de moeite waard.
Flora en Fauna
Een heleboel planten en dieren waren in de afgelopen decennia uit het gebied verdwenen. Langzaam maar zeker is hier weer verbetering in gekomen. Zo komen er weer vrij zeldzame akker- en weideplanten voor. (o.a. knolsteenbreek, Zwolse anjer, gevlekte riet-orchis en heelblaadje). Maar ook de vogels, zoogdieren, reptielen, amfibieen en vissen zijn weer terug in het gebied. Bijzondere voorbeelden zijn ijsvogel, das, ringslang, kamsalamander en diverse vissoorten).
Het gebied ontplooit zich nu als wandelgebied en staat ter beschikking aan natuurliefhebbbers uit Epse en omgeving. Er worden wel bepaalde voorwaarden aangesteld om de natuur in al zijn schoonheid zijn gang te laten gaan, te respecteren en met rust te laten.
Rondleiding
De rondleiding in de Heemtuin is op zondag 28 juni 2026. De deelnemers verzamelen om 14.30 bij het Wansinkhof (hoek Lochemseweg-Het Wansink). De organisatie verzoekt u, als dat mogelijk is, per fiets naar het startpunt te komen. Van hieruit wordt gezamenlijk de 500 meter gewandeld of gefietst naar de heemtuin. Wilt u aan het bezoek aan de heemtuin deelnemen, dan graag vooraf aanmelden bij Lyda te Linde, e-mail lydatelinde@kpnmail.nl.
Het verhaal van het Twentekanaal en de sluis bij Eefde
Op donderdag 16 april 2026 organiseert de Historische Vereniging De Elf Marken, aansluitend aan haar ledenvergadering, een lezing over het Twentekanaal en de sluis bij Eefde. De lezing vindt plaats in Dorpshuus Hoeflo, Hulstweg 4-6 te Harfsen en begint om 20.30 uur. Voor leden is de toegang gratis, niet-leden betalen €5.
Tijdens deze avond worden verschillende aspecten van het Twentekanaal en de sluis belicht. Kees van Son opent de lezing met een inleiding over het Twentekanaal en de rol die dit kanaal speelt in de waterhuishouding van Nederland. Vervolgens neemt Peter Mulder het publiek mee terug in de tijd en vertelt hij over de aanleg van het kanaal en de sluis.
Het Twentekanaal was een van de grote werkverschaffingsprojecten uit de jaren ’30 en is grotendeels met de hand gegraven. De aanleg vond plaats in een roerige periode, waarin arbeiders regelmatig staakten vanwege de zware werkomstandigheden, lange werkdagen en lage lonen. Werklozen hadden echter weinig keuze en konden het werk niet weigeren.
Het Twentekanaal en de sluis werden in 1938 voltooid. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de sluis gesaboteerd en kreeg deze te maken met geallieerde bombardementen. Desondanks kwam de sluis de oorlog relatief goed door. De bruggen over het kanaal hadden minder geluk: deze werden in maart 1945 door de Duitsers opgeblazen om de opmars van de geallieerden te vertragen.
In de naoorlogse periode zijn er diverse bijzondere momenten te noemen rond de sluis en het Twentekanaal in deze omgeving. Zo was er in 1963 de dijkdoorbraak bij Lochem. In 2012 viel een van de sluisdeuren naar beneden, wat voor dagen oponthoud zorgde. Bij de aanleg van de tweede sluis in 2017 werden bovendien nog twee niet-ontplofte bommen uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. In 2020 werd deze tweede sluis officieel in gebruik genomen. Meer recent, in 2025, zijn er buizen in de sluis aangebracht om beter in te kunnen spelen op de gevolgen van klimaatverandering.
Tot op de dag van vandaag is het Twentekanaal van groot belang voor de regionale economie en de waterhuishouding. De sluis bij Eefde vormt daarbij een onmisbare schakel in de scheepvaartverbindingen tussen de IJssel en Twente. Jaarlijks passeren tegenwoordig circa 15.000 schepen de sluis, met een capaciteit die sinds de opening van de tweede sluis kan doorgroeien naar ongeveer 20.000 schepen per jaar.
Voorafgaande aan deze lezing, wordt vanaf 19.30 uur de jaarlijkse algemene ledenvergadering van De Elf Marken gehouden. Leden hebben de agenda voor deze vergadering via Ons Markenboek en/of de digitale nieuwsbrief ontvangen. Tussen de jaarvergadering en de lezing die om 20.30 uur begint is een korte pauze.
Het verhaal van het Twentekanaal en de sluis bij Eefde
Op donderdag 16 april 2026 organiseert de Historische Vereniging De Elf Marken, aansluitend aan haar ledenvergadering, een lezing over het Twentekanaal en de sluis bij Eefde. De lezing vindt plaats in Dorpshuus Hoeflo, Hulstweg 4-6 te Harfsen en begint om 20.30 uur. Voor leden is de toegang gratis, niet-leden betalen €5.
Tijdens deze avond worden verschillende aspecten van het Twentekanaal en de sluis belicht. Kees van Son opent de lezing met een inleiding over het Twentekanaal en de rol die dit kanaal speelt in de waterhuishouding van Nederland. Vervolgens neemt Peter Mulder het publiek mee terug in de tijd en vertelt hij over de aanleg van het kanaal en de sluis.
Het Twentekanaal was een van de grote werkverschaffingsprojecten uit de jaren ’30 en is grotendeels met de hand gegraven. De aanleg vond plaats in een roerige periode, waarin arbeiders regelmatig staakten vanwege de zware werkomstandigheden, lange werkdagen en lage lonen. Werklozen hadden echter weinig keuze en konden het werk niet weigeren.
Het Twentekanaal en de sluis werden in 1938 voltooid. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de sluis gesaboteerd en kreeg deze te maken met geallieerde bombardementen. Desondanks kwam de sluis de oorlog relatief goed door. De bruggen over het kanaal hadden minder geluk: deze werden in maart 1945 door de Duitsers opgeblazen om de opmars van de geallieerden te vertragen.
In de naoorlogse periode zijn er diverse bijzondere momenten te noemen rond de sluis en het Twentekanaal in deze omgeving. Zo was er in 1963 de dijkdoorbraak bij Lochem. In 2012 viel een van de sluisdeuren naar beneden, wat voor dagen oponthoud zorgde. Bij de aanleg van de tweede sluis in 2017 werden bovendien nog twee niet-ontplofte bommen uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. In 2020 werd deze tweede sluis officieel in gebruik genomen. Meer recent, in 2025, zijn er buizen in de sluis aangebracht om beter in te kunnen spelen op de gevolgen van klimaatverandering.
Tot op de dag van vandaag is het Twentekanaal van groot belang voor de regionale economie en de waterhuishouding. De sluis bij Eefde vormt daarbij een onmisbare schakel in de scheepvaartverbindingen tussen de IJssel en Twente. Jaarlijks passeren tegenwoordig circa 15.000 schepen de sluis, met een capaciteit die sinds de opening van de tweede sluis kan doorgroeien naar ongeveer 20.000 schepen per jaar.
Voorafgaande aan deze lezing, wordt vanaf 19.30 uur de jaarlijkse algemene ledenvergadering van De Elf Marken gehouden. Leden hebben de agenda voor deze vergadering via Ons Markenboek en/of de digitale nieuwsbrief ontvangen. Tussen de jaarvergadering en de lezing die om 20.30 uur begint is een korte pauze.
Het Verhaal van de Noordelijke Achterhoek
Hoofdredacteur van het boek “het Verhaal van Gelderland” Dolly Verhoeven komt op dinsdagavond 24 maart naar Almen om daar te vertellen over de historie van de noordelijke Achterhoek.
In november 2022 verscheen de nieuwe, vierdelige geschiedenis van Gelderland: het Verhaal van Gelderland. Meer dan dertig auteurs, redactieleden, vormgevers, fotografen en tekenaars werkten gedurende ruim drie jaar aan dit omvangrijke project. In haar lezing gaat hoofdredacteur Dolly Verhoeven in op de grote lijnen die in dit Verhaal van Gelderland te ontdekken zijn.
Dolly Verhoeven zal zich concentreren op het verhaal van de (noordelijke) Achterhoek. Hoe en wanneer is deze regio onderdeel van Gelderland geworden? En in hoeverre kende de Achterhoek vervolgens zijn eigen karakteristieke ontwikkelingen? Week de geschiedenis van de Achterhoek af van die in andere Gelderse regio’s? En zo ja, in welk opzicht dan?
In de lezing volgen we het spoor vanaf de prehistorie tot in onze huidige tijd. Gaandeweg maken we kennis met graven en gravinnen, met pachtboeren en edelen, kloosterzusters en soldaten, gildebroeders en arbeidsters. Om te eindigen met de vraag wat nu precies de Achterhoek is en hoe ‘speciaal’ het verhaal is van deze regio.
Dolly Verhoeven (1959) is opgeleid en gepromoveerd aan de Universiteit Utrecht. Gedurende haar gehele loopbaan houdt zij zich al bezig met lokale en regionale geschiedenis en met het vertalen van wetenschappelijke inzichten naar een breed publiek. Van 2014 t/m 2024 was zij bijzonder hoogleraar Gelderse Geschiedenis aan de Radboud Universiteit. Zij heeft daarnaast een eigen bureau voor historische projecten in Apeldoorn.
Het gaat hier om een gezamenlijke lezing van Historische Vereniging De Elf Marken en het Historisch Genootschap Laren-Lochem-Barchem. De lezing vindt plaats op dinsdag 24 maart in Ons Huis, Dorpstraat 37 te Almen. Aanvang 20.00 uur, de zaal is open om 19.30 uur. Voor leden van genoemde verenigingen is de toegang gratis. Anderen betalen € 5 entree.
Lezing over Schipbeekbad
Presentatie en lezing door Caroline Dijkerman van het door haar geschreven boek over het Schipbeekbad. Zondagmiddag 1 februari van 14.00 tot 17.00 uur in Dorpshuus Hoeflo te Harfsen.
Boek: Schipbeekbad 1938-2025 ‘Een plek die nooit verdween’
Midden in de crisisjaren van de vorige eeuw besluiten de Gebroeders Evers uit Deventer een
zwembad te bouwen langs de Schipbeek. Geen gemeentelijk initiatief, maar een particuliere
onderneming. Het wordt een echt familiebad, landelijk gelegen tussen de weilanden,
omringd door bomen, goed bereikbaar voor bewoners uit Deventer, Epse en Colmschate. Als
in de jaren zestig de A1 Deventer nadert en het industrieterrein van Deventer
wordt uitgebreid valt het doek voor het Schipbeekbad.
In het historisch onderzoek “Schipbeekbad “, vertelt de auteur Caroline Dijkerman over de
ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling van dit zwembad en de Schipbeek, aan de hand van
krantenartikelen, unieke (privé) foto’s, persoonlijke verhalen, archiefmateriaal samen met
een blik op de tijdgeest waarin het bad floreerde en verdween en terugkwam als een
natuurpark op Kloosterlanden.
Verkoopprijs 22,50, 96 pagina’s in kleur.
Alleen te bestellen via voorinschrijving tot 1 januari 2026.
Het boek kan 1 februari worden opgehaald tijdens de Geschiedenismiddag Schipbeekbad,
zondag 1 februari 2026 van 14.00 – 16.00 uur, Hoeflo te Harfsen
Na 1 februari op afspraak of tegen verzendkosten.,
Boek bestellen? Stuur een e-mail naar: schipbeekbad@gmail.com
Lezing over “500 jaar Kerk in Gorssel”
Op donderdagavond 25 september 2025, verzorgt ons bestuurslid Henk Hietbrink namens de Protestantse Gemeente Gorssel-Eefde-Epse en de Historische Vereniging De Elf Marken een lezing over de ruim 500 jaar geschiedenis van de Kerk in Gorssel. Henk begint zijn verhaal met een korte beschrijving van de marken Eschede en Gorssel. Aan het eind van de 15e eeuw besluiten de beide marken om samen een kerk te gaan bouwen. In de marke Eschede was ter hoogte van de huidige molen al sprake van een kleine nederzetting, maar omdat de IJssel daar met enige regelmaat overstroomde werd in 1498 besloten om de kerk te bouwen op een hoger gelegen stuk zandgrond in de marke Gorssel. Later ontstond rondom deze kerk het dorp Gorssel. Aanvankelijk was het een Rooms Katholieke kerk. In de tijd van Luther is de kerk overgegaan op de Protestantse leer. Er valt heel veel te vertellen over de ruim 500 jaar dat de kerk nu bestaat. Alle reden om deze lezing bij te wonen.
Datum: Donderdag 25 september 2025
Aanvang: 20.00 uur
Plaats: Kerk, Hoofdstraat, Gorssel
Entree: De toegang is gratis. Een gift bij de uitgang is welkom.
